Europees eiken: herkomst, droging en keurmerken
Waar Europees eiken vandaan komt, hoe droog het moet zijn voor je huis en wat FSC en PEFC wel en niet zeggen.
In dit artikel9 delen, 8 min
Kort antwoord
Europees eiken is het hout van de zomereik en de wintereik, die in bijna heel Europa groeien, ook in Nederland en België. Amerikaans wit eiken lijkt er sterk op; Amerikaans rood eiken heeft een roze zweem en open poriën.
Voor een tafel in huis moet het hout gedroogd zijn tot 8 tot 10 procent vocht. Buiten drogen haalt dat in ons klimaat niet, dus meubelhout gaat daarna langzaam een droogkamer in.
FSC en PEFC laten zien dat het hout uit een goed beheerd bos komt, als elk bedrijf in de keten een certificaat heeft. Over de droging of de kwaliteit van de tafel zeggen ze niets: vraag de maker naar het land, het vochtgehalte en het certificaatnummer.
Europees eiken, in België ook Europese eik, is de handelsnaam voor het hout van twee soorten: de zomereik en de wintereik. Ze groeien in bijna heel Europa, ook in Nederland en België. Hun hout lijkt zo op elkaar dat het samen wordt verkocht.
Het kernhout, het hout uit het hart van de stam, is geelbruin tot lichtbruin. Het spinthout, het lichte hout onder de bast, is een smalle, lichtere rand.
Waar een eik groeit, zie je terug in de plank. Bodem, klimaat en hoe dicht de bomen staan, bepalen hoe snel hij groeit, en daarmee hoe fijn de jaarringen zijn en welke tint het hout krijgt. Daarom verschilt eiken per streek en per partij.
In meubels zie je ook Amerikaans eiken: andere soorten, uit Noord-Amerika. Amerikaans wit eiken lijkt sterk op Europees eiken, rood eiken is duidelijk anders. Voor een eettafel binnen zijn ze alle drie hard en sterk genoeg.
Het grootste verschil zit in de poriën. Dat zijn de vaten, de buisjes waardoor de boom water vervoerde, die je in de nerf als gaatjes en streepjes ziet. Bij wit eiken, Europees en Amerikaans, raken ze in het kernhout verstopt met kleine blaasjes. Bij rood eiken blijven ze open; door een stukje met een rechte nerf kun je soms lucht blazen.
| Europees eiken | Amerikaans wit eiken | Amerikaans rood eiken | |
|---|---|---|---|
| Waar het groeit | Bijna heel Europa | Het oosten van de VS en Canada | Het oosten van de VS en Canada |
| Kleur | Geelbruin tot lichtbruin | Lichtbruin, lijkt sterk op Europees eiken | Lichtbruin met een roze tot rode zweem |
| Poriën | Verstopt | Verstopt | Open |
| Tegen vocht en rot | Goed bestand | Goed bestand | Minder bestand |
Een vers gezaagde eik zit vol water. Hout krimpt als het droogt, vooral in de breedte van een plank. Wordt een blad gemaakt van hout dat te nat is, dan droogt het in je huis verder: het krimpt, trekt krom of scheurt.
Daarom wordt eiken voor meubels gedroogd tot 8 tot 10 procent vocht, wat past bij een verwarmd huis. Ook daarna werkt het hout nog een beetje mee met de seizoenen; dat staat in de gids over het werken van eiken.
Vochtgehalte is iets anders dan luchtvochtigheid. Het is het gewicht van het water in het hout, als deel van het gewicht van hetzelfde hout zonder water. Een maker meet het met een houtvochtmeter.
Luchtdrogen is drogen buiten, onder een afdak. De planken liggen in stapels met latjes ertussen, zodat de wind erlangs kan. Dat gaat langzaam en rustig, en dat is goed voor eiken: droogt het te snel, dan krimpt de buitenkant terwijl de kern nog nat is, en dan scheurt het.
Buiten droogt hout niet verder dan de buitenlucht toelaat, en die is in Nederland en België te vochtig voor een verwarmd huis. Daarom gaat meubelhout daarna nog een droogkamer in: een afgesloten ruimte waarin warmte, vocht en luchtstroom worden geregeld.
Ook in de droogkamer gaat eiken rustig, anders komen er scheurtjes aan de buitenkant of zelfs binnenin de plank. Aan het eind krijgt het hout vaak even vochtige lucht, zodat de spanning uit de plank gaat.
| Manier | Hoe | Wat het oplevert |
|---|---|---|
| Luchtdrogen | Buiten onder een afdak, in stapels met latjes ertussen | Rustig gedroogd hout, maar nog te vochtig voor binnen |
| Kunstmatig drogen | In een droogkamer met geregelde warmte, vocht en luchtstroom | Hout op 8 tot 10 procent vocht, als het rustig gebeurt |
| Eerst buiten, dan binnen | Luchtdrogen en daarna de droogkamer | Veel gebruikt bij eiken voor meubels |
FSC en PEFC zijn keurmerken voor bosbeheer. Ze laten zien dat het hout uit een bos komt waar niet meer wordt gekapt dan er bijgroeit, met eisen aan de natuur en aan de mensen die er werken. Hoe de twee zijn ontstaan, staat in de gids over hoe lang een eiken tafel meegaat.
Een keurmerk gaat over het bos en de handel, niet over de tafel. Het zegt niets over hoe droog het hout is, hoe het blad is gemaakt of uit welk land het hout komt.
| Op het label | Wat het betekent |
|---|---|
| FSC 100% | Al het hout komt uit bossen met een FSC-certificaat. |
| FSC Mix | Hout uit FSC-bossen, aangevuld met gerecycled hout of hout uit gecontroleerde bronnen. |
| FSC Recycled | Het hout is gerecycled. |
| PEFC-gecertificeerd | Minstens 70 procent komt uit bossen met een PEFC-certificaat of is gerecycled; de rest komt uit gecontroleerde bronnen. |
Een tafel mag alleen met een keurmerk worden verkocht als elk bedrijf in de keten een certificaat heeft, van het bos via de zagerij en de houthandel tot de werkplaats. Dat heet een certificaat voor de handelsketen.
Koopt een maker gecertificeerd hout in, maar heeft hij zelf geen certificaat, dan mag hij zijn tafel niet met het keurmerk verkopen. Het hout kan dan wel uit een goed beheerd bos komen. Vraag hem waar hij het hout koopt en of het op de factuur van zijn houthandel als FSC of PEFC staat.
Herkomst, droging en keurmerk staan zelden op een productpagina. Een goede maker weet het meteen. Stel deze vragen en laat de antwoorden in de offerte zetten.
- Welke houtsoort is het: Europees eiken, Amerikaans wit eiken of iets anders?
- Uit welk land komt het hout?
- Is het eerst buiten gedroogd en daarna in een droogkamer, of alleen in de droogkamer?
- Hoeveel vocht zat er in het hout toen het blad werd verlijmd? Voor binnen is dat 8 tot 10 procent.
- Heeft het hout een keurmerk, FSC of PEFC, en heb je zelf een certificaat? Wat is het nummer?
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen Europees en Amerikaans eiken?
Europees eiken komt van de zomereik en de wintereik, Amerikaans eiken van andere soorten uit Noord-Amerika. Amerikaans wit eiken lijkt sterk op Europees eiken; rood eiken heeft een roze zweem en open poriën. Aan de kleur alleen zie je het verschil vaak niet.
Hoe droog moet eikenhout zijn voor een tafel?
Gedroogd tot 8 tot 10 procent vocht, wat past bij een verwarmd huis. Hout dat natter is, droogt in je kamer verder en kan dan krimpen, kromtrekken of scheuren. Een maker meet het met een houtvochtmeter.
Is luchtgedroogd eiken beter dan kunstmatig gedroogd?
Ze horen bij elkaar: buiten drogen gaat rustig, maar haalt in ons klimaat niet het vochtgehalte voor binnen, dus meubelhout gaat daarna de droogkamer in. Waar het om gaat, is dat het hout langzaam is gedroogd en op 8 tot 10 procent uitkomt.
Hoe controleer je een FSC- of PEFC-keurmerk?
Zoek het nummer op het label of de offerte op in de database van FSC of PEFC. Daar zie je of het bedrijf een geldig certificaat heeft en voor welke producten. Zonder eigen certificaat mag een maker zijn tafel niet met het keurmerk verkopen.
Zegt een keurmerk iets over de kwaliteit van een tafel?
Een keurmerk gaat over het bos en de handel: dat het hout uit een goed beheerd bos komt. Het zegt niets over hoe droog het hout is, hoe het blad is gemaakt of hoe lang de tafel meegaat. Vraag daar apart naar.
Is rood eiken geschikt voor een eettafel?
Voor binnen is rood eiken hard en sterk genoeg. Het heeft wel een roze tot rode zweem en is minder bestand tegen vocht en rot dan wit eiken, omdat de poriën open zijn. Wil je de kleur van Europees eiken, vraag dan welke soort de maker gebruikt.
Geschreven door Tafelhuys op . Cijfers over maten en aantallen komen uit de rekenregels van onze configurator; andere cijfers hebben in de tekst een bron en een datum. Klopt er iets niet? Mail info@tafelhuys.nl.
Deel deze gids