Werkt een eiken tafel? Krimp, scheurtjes en luchtvochtigheid
Ja, een beetje. Dat hoort bij massief hout. Dit is normaal, en dit niet.
Kort antwoord
Massief eiken neemt vocht op en geeft het weer af. Daardoor krimpt een blad in een droge winter een paar millimeter in de breedte en zet het in een vochtige zomer weer uit. Een haarscheurtje bij een noest of aan een kopse kant hoort daarbij; een scheur die doorloopt of een blad dat kromtrekt niet.
Houd de luchtvochtigheid in huis tussen de 45 en 60 procent, vooral in het stookseizoen. Dan blijft de werking klein en zie je er niets van.
Waarom hout werkt
Hout is gebouwd uit vezels die vocht opnemen en afgeven, ook na het drogen. Bij een vochtige lucht zwellen de vezels, bij droge lucht krimpen ze. Dat gebeurt vooral in de breedte van een plank, nauwelijks in de lengte. Een blad van 100 cm breed kan tussen een vochtige zomer en een droge winter 2 tot 4 millimeter verschillen. Je ziet dat niet, maar het verklaart waarom een blad nooit star aan het onderstel wordt vastgezet.
Eiken voor meubels wordt gedroogd tot 8 tot 10 procent vocht, wat past bij een verwarmd huis. Komt de tafel uit een vochtige werkplaats in een droge kamer, dan werkt hij de eerste weken het meest.
Wat normaal is
- Een haarscheurtje bij een noest of aan een kopse kant in de eerste winter. Het sluit zich vaak weer in de zomer.
- Een plank die een fractie hoger of lager ligt dan de buurplank, vooral bij een geolied blad: dat voel je, je ziet het nauwelijks.
- Een lichte kleurverandering: eiken wordt in daglicht warmer en dieper van kleur.
- Gevulde noesten en scheurtjes bij rustiek eiken: die horen bij de sortering en zijn geen gebrek.
Wat niet normaal is
- Een scheur die over de hele lengte doorloopt of groter wordt.
- Een blad dat kromtrekt zodat de tafel wiebelt of de hoeken omhoog komen.
- Een lijmnaad die loslaat.
- Dat zijn constructiefouten of te nat hout, en daar is de maker voor. Meld het meteen, met foto's en de datum.
Luchtvochtigheid, verwarming en zon
De meeste werking komt door droge lucht in de winter, als de verwarming aanstaat. Een hygrometer kost een paar euro en laat zien waar je staat. Onder de 40 procent helpt een luchtbevochtiger of een paar bakjes water op de radiator; boven de 65 procent helpt ventileren. Vloerverwarming is geen probleem, zolang de lucht niet te droog wordt.
Zet de tafel niet strak tegen een radiator of een kachel en niet dagenlang in de volle zon: plaatselijke warmte droogt een kant van het blad sneller dan de andere, en dat is precies wat een blad laat trekken.
| Luchtvochtigheid | Wat er gebeurt | Wat je doet |
|---|---|---|
| Onder 40 procent | Het blad krimpt, scheurtjes kunnen open gaan | Luchtbevochtiger, water op de radiator, planten |
| 45 tot 60 procent | Het hout is in rust | Niets |
| Boven 65 procent | Het blad zet uit, laden en deuren klemmen | Ventileren, in de badkamer en keuken afzuigen |
Zo bouwt een maker het in
Een goed blad is gemaakt om te werken. De planken liggen met de jaarringen om en om, zodat ze elkaar in balans houden. Het blad zit aan het onderstel met sleufgaten of bladwervels, zodat het kan krimpen en uitzetten zonder te scheuren. En de kopse kanten zijn afgewerkt, zodat ze niet sneller drogen dan de rest. Vraag een maker gerust hoe hij dat doet; het antwoord zegt veel over de tafel.
Veelgestelde vragen
Hoeveel krimpt een eiken tafelblad?
In de breedte 2 tot 4 millimeter op een meter, tussen een vochtige zomer en een droge winter. In de lengte vrijwel niets.
Is een scheurtje in mijn nieuwe eiken tafel normaal?
Een haarscheurtje bij een noest of aan de kopse kant in de eerste winter wel; het sluit zich vaak weer. Een scheur die doorloopt of groter wordt niet: meld die bij de maker.
Welke luchtvochtigheid is goed voor een eiken tafel?
45 tot 60 procent, het hele jaar. In de winter helpt een luchtbevochtiger, in de zomer ventileren.
Kan een eiken tafel op vloerverwarming?
Ja. De tafel raakt de vloer nauwelijks; de luchtvochtigheid in de kamer telt. Zet hem niet strak tegen een radiator.
Waarom zit het blad niet vast aan de poten?
Het zit wel vast, maar met speling: sleufgaten of bladwervels laten het blad krimpen en uitzetten. Zou het star vastzitten, dan scheurt het.