Kras in je eiken tafel: zo werk je hem weg

De afwerking is de olie, de hardwaxolie of de lak op en in het hout. Een kras die alleen daarin zit, is een witte of doffe streep. Je voelt hem nauwelijks met je vingertop, en het hout eronder is heel.

Haal je nagel dwars over de kras. Blijft hij haken, dan zit de kras in het hout: een groefje waar vezels zijn weggeschraapt. Een deuk is iets anders. Daar zijn de vezels ingedrukt, niet weg, en dat herstel je op een eigen manier.

Weet je niet welke afwerking je tafel heeft, leg dan een druppel water op het blad. Op lak blijft hij als een parel staan, op olie trekt hij na een tijdje in.

Olie laat het hout open. Dat is hier het voordeel: je herstelt alleen de plek zelf, en na een dag zie je het verschil vaak niet meer. Zo pak je het aan.

• Maak de plek schoon met een licht vochtige doek en laat hem helemaal drogen.
• Zit de kras alleen in de olie, wrijf er dan een paar druppels van dezelfde olie in met een pluisvrije doek.
• Zit hij in het hout, schuur de plek dan eerst licht met fijn schuurpapier, korrel 180, met de nerf mee. Schuur een stukje ruimer dan de kras, zodat er geen kuiltje ontstaat.
• Stof af en breng een dunne laag olie aan. Wrijf na een kwartier alles droog wat niet is ingetrokken: olie die blijft liggen, wordt plakkerig.
• Laat de plek een dag met rust. Leg de doek met olie uitgespreid buiten te drogen, nooit opgepropt in een emmer: hij kan vanzelf gaan branden.
• Heeft je tafel kleurolie, gebruik dan dezelfde kleur. Met naturel olie blijft een geschuurde plek lichter dan de rest.

Hardwaxolie is olie met was: de olie trekt in het hout, de was blijft als een dun laagje bovenop. Je werkt het net zo plaatselijk bij als gewone olie.

Schuur een kras in het hout licht met fijn schuurpapier, met de nerf mee, en stof af. Breng daarna een heel dun laagje van dezelfde hardwaxolie aan en wrijf het goed uit. Een dikke laag droogt slecht en valt op als een plek die anders glanst.

Lak ligt als een laag op het hout. Een lichte kras in die laag laat je meestal het best zitten: hij valt minder op dan een reparatie die net anders glanst. Een retoucheerstift in een houtkleur maakt een kras minder zichtbaar, niet onzichtbaar.

Poets niet op matte lak om een kras weg te krijgen, want dan krijg je een glimmende plek. En olie helpt niet: olie trekt niet in een laklaag.

Gaat de kras door de lak tot in het hout, of is er een stukje lak afgesprongen, dan herstel je het niet plaatselijk zonder dat je het ziet. Dan wordt het blad in zijn geheel geschuurd en opnieuw gelakt, meestal in een werkplaats.

Bij een deuk zijn de vezels ingedrukt. Een kleine deuk komt vaak omhoog met een vochtige doek en een warm strijkijzer erop: het hout zet uit en vult de deuk.

Dat werkt op olie en hardwaxolie, want het vocht moet het hout in. Op lak komt het vocht nauwelijks door de laag, en de warmte kan een witte of doffe plek geven.

• Leg een vochtige, goed uitgewrongen katoenen doek op de deuk.
• Zet het warme strijkijzer er kort op en haal het weer weg. Zet het nooit direct op het hout.
• Kijk na elke keer of de deuk omhoog komt, en herhaal tot hij niet verder komt.
• Laat de plek drogen, schuur hem heel licht met de nerf mee en werk hem bij met dezelfde olie of hardwaxolie.

Plaatselijk bijwerken heeft een grens. Zit het blad vol krassen, is een groef zo diep dat je een kuil zou schuren, of is de lak op meer plekken stuk, dan wordt het mooier als je het hele blad schuurt en opnieuw afwerkt. Hoe dat gaat, staat in de gids over opknappen.

En soms laat je een kras gewoon zitten. Op een geoliede tafel worden kleine krasjes met de jaren deel van het blad, en bij elke nieuwe laag olie vallen ze minder op. Bij rustiek eiken zie je ze nog minder: de nerf en de noesten leiden het oog af.

Voorkomen helpt ook. Til borden en schalen op in plaats van ze te schuiven, en leg een onderlegger onder alles wat schuurt, zoals een schaal met een ruwe voet of speelgoed.