Scheurtje of noest in je eiken tafel: erg of niet?
Een gevulde noest of een haarscheurtje hoort bij massief eiken, een scheur die groeit niet: zo zie je het verschil.
In dit artikel9 delen, 7 min
Kort antwoord
Meestal is het niet erg. Een noest is de plek waar een tak aan de stam zat, en een haarscheurtje aan de kopse kant of bij een noest ontstaat als het blad in een droge winter krimpt. Het sluit zich vaak weer in de zomer.
Wordt een scheur langer of breder, loopt hij over de hele lengte of gaat een lijmnaad open, dan is het meer dan werking: meld het bij de maker, met foto's en de datum. Houd de luchtvochtigheid tussen de 45 en 60 procent, dan blijven de meeste scheurtjes klein.
Een noest is de plek waar een tak aan de stam zat. Je ziet een donkere, vaak ronde plek in de nerf. Bij rustiek eiken horen noesten erbij; bij rustig eiken zijn het er weinig.
Een noest kan dicht zijn, of een gaatje of barstje hebben: dan heet hij open. Makers vullen een open noest vaak met een hars die hard wordt, zodat het blad weer glad is. Die vulling is zwart of naturel. Zwart laat de noest zien als een donker accent, naturel valt minder op.
Een gevulde noest voel je niet en maak je schoon als de rest van het blad. Een open noest mag ook open blijven. Dat oogt ruwer, maar er blijven makkelijker kruimels in hangen.
| Wat je ziet | Wat het meestal is | Wat je doet |
|---|---|---|
| Een donkere, gladde plek in de nerf | Een dichte of gevulde noest | Niets: hij hoort bij het hout |
| Een noest met een gaatje of barstje | Een open noest | Laten zitten of vullen |
| Een haarscheurtje bij een noest | Hout dat rond de noest anders werkt | In de gaten houden; het sluit zich vaak in de zomer |
| Een haarscheurtje aan de kopse kant | Krimp: de kopse kant droogt sneller dan de rest | De lucht tussen 45 en 60 procent houden en het volgen |
| Een scheurtje dat in de winter opengaat en in de zomer dicht | Gewone werking | Laten zitten |
| Een scheur die langer of breder wordt | Meer dan werking | Melden bij de maker, met foto's en de datum |
| Een scheur over de hele lengte of door het blad heen | Te nat hout of een fout in de bouw | Melden bij de maker |
| Een naad tussen twee planken die opengaat | Een lijmnaad die loslaat | Melden bij de maker |
| Een scheur die bij een schroef aan de onderkant begint | Het blad kan daar niet vrij werken | Melden bij de maker |
De kopse kant is het uiteinde van het blad, waar je de jaarringen ziet. Daar gaat vocht sneller in en uit dan in de rest van het blad. In een droge winter krimpt het uiteinde dus eerder dan het midden, en dan kan er een haarscheurtje ontstaan: een fijn lijntje dat vanaf de rand een stukje met de nerf mee het blad in loopt.
Rond een noest gebeurt iets vergelijkbaars. De vezels lopen daar een andere kant op en werken anders dan het hout eromheen. Daarom werkt een goede maker de kopse kanten af, zodat ze niet sneller drogen dan de rest.
Of een scheur erg is, zie je pas na een tijdje. Een haarscheurtje dat met de seizoenen open en dicht gaat, is werking. Een scheur die blijft groeien, is dat niet.
- Maak een foto recht van boven, met een liniaal of meetlint naast de scheur.
- Schrijf de datum op, en de luchtvochtigheid als je een hygrometer hebt.
- Maak over een paar weken een foto van dezelfde plek, bij hetzelfde licht.
- Wordt de scheur in de winter iets breder en in de zomer weer smaller, dan is het werking.
- Wordt hij langer of breder, ook als de lucht goed is, meld hem dan bij de maker met je foto's.
Een haarscheurtje dat met de seizoenen open en dicht gaat, laat je het best zitten. Houd de lucht tussen de 45 en 60 procent, dan blijft het klein.
Een open noest of een scheurtje dat al een tijd niet meer verandert, kun je vullen met een vulmiddel voor hout in een passende kleur. Een wasstaaf is zacht en makkelijk bij te werken, een hars wordt hard en blijft. Vraag de maker wat hij heeft gebruikt, dan kies je hetzelfde, en volg de aanwijzingen op de verpakking.
Een scheur die groeit of een naad die opengaat, los je niet op met vullen of schuren. Dat is werk voor de maker.
Meld het bij de maker als een scheur langer of breder wordt, over de hele lengte loopt of door het blad heen gaat, als een lijmnaad opengaat, als het blad kromtrekt, of als een scheur begint bij een schroef aan de onderkant. Doe het meteen, met foto's en de datum.
Een scheur bij een schroef wijst erop dat het blad daar niet vrij kan werken. Een goed blad zit met speling aan het onderstel, zodat het kan krimpen en uitzetten zonder te scheuren.
De meeste scheurtjes komen in het stookseizoen, als de lucht in huis onder de 40 procent zakt. Houd het hele jaar 45 tot 60 procent aan, en zet de tafel niet strak tegen een radiator en niet dagenlang half in de volle zon. Hoe je dat meet en haalt, staat in de gids over vloerverwarming en luchtvochtigheid.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een gevulde en een open noest?
Een gevulde noest is dichtgemaakt, vaak met een hars in zwart of naturel, en voelt glad zoals de rest van het blad. Een open noest heeft nog een gaatje of barstje. Allebei horen ze bij het hout; gevuld is makkelijker schoon te houden.
Moet ik een noest zwart of naturel laten vullen?
Dat is smaak. Zwart laat de noest zien als een donker accent en past bij een stoer, rustiek blad. Naturel valt minder op en houdt het blad rustiger.
Hoe zie je of een scheur in je tafel groeit?
Maak een foto met een liniaal ernaast en schrijf de datum op. Doe dat over een paar weken nog eens op dezelfde plek, bij hetzelfde licht. Wordt hij langer of breder, ook als de lucht goed is, meld het dan bij de maker.
Kun je een scheur in een eiken tafel zelf vullen?
Een open noest of een scheurtje dat niet meer verandert wel, met een vulmiddel voor hout in een passende kleur, zoals een wasstaaf of een hars. Een haarscheurtje dat met de seizoenen open en dicht gaat, laat je liever zitten. Een scheur die groeit is voor de maker.
Waarom scheurt een eiken tafel aan de kopse kant?
Aan de kopse kant, het uiteinde waar je de jaarringen ziet, gaat vocht sneller in en uit dan in de rest van het blad. In een droge winter krimpt dat uiteinde eerder, en dan kan er een haarscheurtje ontstaan. Afgewerkte kopse kanten en 45 tot 60 procent luchtvochtigheid houden het klein.
Wanneer is een scheur een reden om de maker te bellen?
Als hij langer of breder wordt, over de hele lengte loopt, door het blad heen gaat of bij een schroef aan de onderkant begint, en ook als een lijmnaad opengaat. Meld het meteen, met foto's en de datum.
Geschreven door Tafelhuys op . Cijfers over maten en aantallen komen uit de rekenregels van onze configurator; andere cijfers hebben in de tekst een bron en een datum. Klopt er iets niet? Mail info@tafelhuys.nl.
Deel deze gids